Column Karin Laglas: Bouwen aan mooie stad begint met goede opdracht

dinsdag 26 september 2017

Rietveld-Schröderhuis, foto Centraal Museum

Was het nou Gerrit of was het Truus die ons het Rietveld Schröder huis bezorgde? Gerrit was de ontwerper, dat staat vast. Maar Truus gaf Gerrit de opdracht om het te ontwerpen. Zij vertelde Gerrit hoe ze erin wilde wonen. Zij legde haar portemonnee op tafel om het te betalen. Zij amendeerde Gerrits ontwerp. Zij durfde het aan om de eigenaar te worden van een onorthodox huis. Kortom: Zonder Truus geen Rietveld Schröder huis.

Alle gebouwen hebben een opdrachtgever. Iemand die het gebouw "bestelt". Die de architect kiest en het budget bepaalt. Maar veel belangrijker nog, iemand die een eigen visie heeft op het gebouw. Die voor zichzelf vragen beantwoordt als: Hoe moet erin gewoond kunnen worden? Wat betekent dat voor de binnen en de buitenkant van het gebouw? Hoe moet het gebouw zich verhouden tot zijn omgeving? Wat maakt het mooi? Hoe kan het onderhouden worden, zodat het verantwoord oud wordt? Wat maakt het duurzaam en dierbaar?

Opdrachtgeven is een vak. Een belangrijk en mooi vak. Een heel verplichtend vak ook. Het gaat veel verder dan een fijne woning voor de bewoners. Elk gebouw dat wordt gebouwd, vormt een onderdeel van de gebouwde omgeving. Gevels van gebouwen maken samen een straatwand. Straten waar ook niet- bewoners doorheen fietsen. Individuele gebouwen maken samen de publieke ruimte waarin we met elkaar leven.

Wij, Ymere, zijn een grote opdrachtgever. Meer dan honderd miljoen euro per jaar besteden we aan nieuwbouw, renovatie en ingrijpende woningverbetering. Al meer dan een eeuw lang geven wij – en onze rechtsvoorgangers - opdrachten om gebouwen te maken. Dat heeft veel mooie gebouwen en buurten opgeleverd.

Elke tijd stelt zijn eigen eisen. Met de enorme druk op de woningmarkt in ons werkgebied ligt de focus nu op veel betaalbare woningen bijbouwen. Deze beweging stelt weer nieuwe eisen aan ons opdrachtgeverschap. Compacte woningen zodat we de schaarse ruimte optimaal kunnen benutten, met lage bouwkosten zodat de huur betaalbaar is, duurzaam zodat we de aarde niet onnodig belasten en natuurlijk tegelijkertijd ook comfortabel en mooi. Het verenigen daarvan is bepaald niet eenvoudig en kan alleen vanuit een scherpe visie op de opgave en steeds weer kiezen hoe het beperkte budget de meeste meerwaarde oplevert.

Om ons opdrachtgeverschap te verdiepen organiseerden we net voor de zomer een mooie collegetour over opdrachtgeverschap in de gebouwde omgeving. Drie ervaren en bevlogen opdrachtgevers deelden met ons hoe zij het aanpakken. Edwin Oostmeijer, Floris van Alkemade en Josja van der Veer gaven ons een mooie inkijk in de invulling van hun opdrachtgeverschap.

"Als opdrachtgever ben je ook opdrachtnemer; namelijk van de samenleving", aldus Josja van der Veer. Heel mooi gezegd. Natuurlijk, er is ook de gemeente die namens de samenleving meekijkt. Maar wat als de gemeente een stedenbouwkundige opzet aanreikt waarin het niet lukt om de kleine betaalbare woningen te maken die passen bij de vraag? Dan is er als opdrachtgever maar één optie en dat is de discussie aangaan zodat die woningen er wel kunnen komen.

Edwin Oostmeijer verwoordde het ook treffend: "Formuleer een stip op de horizon en laat die niet meer los". Goed opdrachtgeverschap begint met weten wat je wilt. Waaraan moet het toekomstige gebouw voldoen? Zowel vanuit het oogpunt van de toekomstige bewoner, vanuit het oogpunt van jezelf als eigenaar en vanuit het oogpunt van de omgeving en de samenleving. Daarin onderscheidt opdrachtgeverschap zich ook van projectmanagement. Projectmanagement zorgt dat het project er komt. Enorm belangrijk. Opdrachtgeverschap zorgt ervoor dat er iets goeds komt.

Goede opdrachtgevers hebben kennis van zaken. Ze weten te schakelen tussen lange termijn en korte termijn. Koppelen visie aan realiteitszin. Weten wat ze willen en sturen erop dat het er komt. En maken gebouwen en gebieden die henzelf overleven. Als ons opdrachtgeverschap nog veel van dat soort gebouwen toevoegt aan de metropoolregio dan mogen we met recht trots zijn op onszelf.
Net als Truus.

Karin Laglas


Newsalert

Meld u aan voor de newsalert en ontvang bij nieuwe artikelen een melding in uw mailbox.


Deel deze pagina

Plaats op Facebook Deel op LinkedIn Deel op Google+ Deel op WhatsApp